In samenwerking met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid organiseerden we als denktank op 3 november 2026 een werkbijeenkomst georganiseerd met vertegenwoordigers vanuit alle drie de staatsmachten, wetenschappers en diverse adviescolleges en toezichthouders.
Centraal stond de rechtspositie van de burger, hoe bepalend toegang tot informatie is voor inzicht, bewijspostie (en -risico), herstel, vrijheid van de burger en de tegenmacht die hij kan ontwikkelen en wat het Nieuwlandse "Samen Zien" daarvoor kan betekenen. Maar niet alleen de burger heeft een informatieprobleem, ook de staatsmachten zelf, zo is in het tweede deel van de bijeenkomst meer nadrukkelijk naar voren gekomen.
Verslag van de werkbijeenkomst met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
Het officiële verslag zal rond 15 november 2026 hier verschijnen.
Hoe ondermijnt de huidige digitalisering de rechtspositie van burgers
In 2011 sprak de WRR in iOverheid al van "de sluipende verzwakking van de positie van de burger". In onze publicatie Nieuwland zeggen we vijftien jaar later hetzelfde: "Fouten herstellen, recht op je eigen dossier en weten waarop je besluit is gebaseerd, dat alles is niet meer als vanzelfsprekend mogelijk."
De rechten bestaan uiteraard nog, maar wat verdwijnt is de praktische mogelijkheid om ze te realiseren. Voor deze bijeenkomst hebben we nog eens met voorbeelden de verschillende vormen op een rij gezet naar wat de burger verliest:
| Groep | De burger verliest | Vormen |
|---|---|---|
| A | Inzicht: weten wat de overheid weet en wat dat betekent | 1–5 |
| B | Bewijs: kunnen aantonen hoe het zit | 6–11 |
| C | Herstel: een fout rechtgezet krijgen | 12–16 |
| D | Vrijheid: ruimte om jezelf te zijn en gehoord te worden | 17–24 |
| E | Tegenmacht: sterk staan bij de rechter, in de politiek en in de samenleving | 25–26 |
Video use case Waarom worden George en Pim verrast door een naheffing?
Deze video is vertoond op de werkbijeenkomst van 3 november 2026, die denktank Achterkant van de Overheid samen met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid organiseerde. In het eerste deel van het programma, over het probleem, liet Arjan Widlak (denktank Achterkant van de Overheid en Stichting Kafkabrigade) aan de hand van de use case George zien hoe de rechtspositie van de burger onder druk staat.
Video wat lost het Nieuwlandse "Samen Zien" op voor George?
Deze video is vertoond op de werkbijeenkomst van 3 november 2026, die Denktank Achterkant van de Overheid samen met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid organiseerde. In het deel over oplossingen presenteerde Arjan Widlak (denktank Achterkant van de Overheid en Stichting Kafkabrigade) aan de hand van deze video oplossingen uit Nieuwland, een ontwerp voor de digitale rechtsstaat. Centraal staat ‘samen zien’: burger en overheid hebben “gelijktijdige en gelijkwaardige toegang tot dezelfde gegevens”.
Werkbijeenkomst/Seminar ism. WRR
- verslag van de werkbijeenkomst verschijnt binnenkort
- hoe verslechterde de rechtspositie van burgers door de huidige wijze van digitalisering
- video A over de use case gebruikt tijdens de werkbijeenkomst
- video B wat lost Samen Zien - gelijkwaardige en gelijktijdige toegang - op?